Kształcenie na odległość

Artykuły

Praca w grupie, czyli aktywna nauka na kursie online

Praca w grupie, czyli aktywna nauka na kursie online

Agnieszka Wierzbicka

W e-learningu projektanci kursów tworzą aktywności, które oparte są na współpracy uczestników zajęć. Takie wspólne działanie wspiera rozwój kluczowych umiejętności: komunikacji, pracy zespołowej, negocjacji i uczy przywództwa. Podczas pracy w grupie uczący się pracują razem, dzielą się swoimi pomysłami, wiedzą, a także ustalają wspólne rozumienie zagadnień, będących przedmiotem kształcenia. Uczą się zatem nie tylko od nauczyciela, ale także od siebie nawzajem.

Według teorii Josepha Cuseo, dotyczącej kooperacji uczących się (cooperative learning), istnieje co najmniej sześć elementów decydujących o powodzeniu przedsięwzięcia, jakim jest organizowanie grupowej pracy uczniów:

  1. Grupa formowana powinna być w sposób świadomy, tak aby jej możliwości były jak największe. Można wybrać jeden z dwóch sposobów tworzenia się grup: pozwolić uczestnikom kursu e-learningowego samodzielnie dobrać się w zespoły o określonej liczebności (ten sposób poleca się w sytuacji, gdy mamy do czynienia z uczniami, którzy znają się wzajemnie i mają już doświadczenia w kształceniu zdalnym) lub dobór dokonywany jest przez nauczyciela, zgodnie z precyzyjnie określonymi przez niego kryteriami (jak na przykład: poziomem wiedzy i umiejętności, stylem uczenia się, pochodzeniem społecznym i etnicznym, profilem osobowościowym). Przy drugim sposobie odpowiedni dobór członków zespołu i jego niejednorodność ma służyć zmaksymalizowaniu potencjału intelektualnego i umożliwić ma zastosowanie różnych spojrzeń na problem, który jest rozwiązywany.
  2. Grupa powinna współpracować w określonym, jednolitym tempie. Ważne jest by członkowie grupy komunikowali się regularnie w czasie przeznaczonym na wykonanie zadania, projektu itp. (na przykład dzięki narzędziu, takiemu jak specjalnie dedykowane tylko dla tej grupy forum), co pozwala na utrwalenie określenie systemu pracy i współpracy oraz utworzenie silnego, wewnętrznie spójnego zespołu o wysokich kompetencjach.
  3. Wzajemna zależność wewnątrz grupy oznacza sytuację, gdy poszczególni jej członkowie wpływają swoimi działaniami na wzajemne motywowanie i przejmowanie odpowiedzialności za swoje działania. Każdy z członków grupy spełniać powinien określoną rolę w zespole — menadżera, lidera, sekretarza, rzecznika, itp. Te role powinny być wyłonione na początku procesu formowania grupy, w demokratyczny sposób, przez sam zespół.
  4. Praca uczniów znajdujących się w grupie powinna być oceniana indywidualnie — każda z osób ponosi odpowiedzialność za swoje dokonania w ramach oceny działań grupy. Ma to na celu zredukowanie poczucia braku indywidualnej odpowiedzialności za działania grupy i rezultaty wykonanej przez nią pracy. Należy pamiętać, że — niezależnie od celu, jaki przyświeca danemu zadaniu — istnieje potrzeba weryfikacji wkładu pracy każdego ucznia. Niezmiernie ważne jest także różnicowanie ocen poszczególnych członków grupy.
  5. Uwaga nauczyciela powinna być skupiona również na społecznym funkcjonowaniu grupy — uczniowie powinni mieć świadomość potrzeby i umiejętność komunikacji wewnątrz zespołu, współpracy z innymi członkami grupy itp. Powinni być również w stanie ocenić własny wkład w pracę grupy oraz swoje umiejętności interpersonalne — samoocena to kolejna z korzyści osiąganych podczas pracy grupowej.
  6. Podczas realizacji zadań w grupach nauczyciel powinien pełnić rolę konsultanta, przewodnika czy osoby interweniującej w razie braku kompromisu lub innej sytuacji problemowej. Jego rolą jest wyjaśnianie nieścisłości i zachęcanie do intensyfikacji wysiłku. Nauczyciel nie powinien w czasie działania grupy podsuwać jej gotowych rozwiązań.

 Podczas realizacji kursów e-learningowych współpraca w grupie odbywa się najczęściej z wykorzystaniem narzędzia, jakim jest forum dyskusyjne. Rozmowy toczone na forum podtrzymują aktywność, motywują uczniów do działania i dają możliwość wymiany myśli. Forum może stać się więc ważnym miejscem dla zespołu — miejscem, gdzie:

  • prowadzone są dyskusje lub debaty (pytania, problemy powinny być sformułowane w taki sposób, by wymagały od uczących się samodzielnych poszukiwań, kreatywności, oryginalności dzielenia się doświadczeniami itd.);
  • realizowane są studia przypadków (case study) czy projekty;
  • rozwiązywane są zadania;
  • rozwiązywane są problemy;
  • realizuje się gry edukacyjne, konkursy itp.

Pamiętać należy, że podczas kursu e-learningowego nie można pozwolić na utrzymywanie zawsze jednakowego składu zespołów podczas wykonywania różnych projektów czy zadań — takie rozwiązanie prowadzi do zatrzymania rozwoju umiejętności kluczowych i nie stymuluje do szukania innowacyjnych rozwiązań. Niezmiernie ważne jest także trzymanie się zasad ustalonych na początku pracy — zmiana zasad oceniania, terminów itp. wpływa bowiem destabilizująco na uczniów. Pewnym niebezpieczeństwem podczas pracy w grupie jest także stosowanie przez nauczyciela zbyt wysokiego poziomu uszczegóławiania poleceń i zasad pracy — takie działanie zabija bowiem kreatywność.

Biorąc pod uwagę wszystkie możliwości, jakie daje grupowe wykonywanie prac przez uczniów, nie można zapomnieć, że działania te zwiększają szacunek do dokonań własnych i pozostałych osób, poszerzają horyzonty myślowe oraz budują tolerancję wobec innych (niż własne) metod i stylów uczenia się i nauczania, co tym bardziej stanowi argument za wykorzystaniem ich podczas kursu e-learningowego.

Dodaj temat do forum