Kształcenie na odległość

Artykuły

Kształcenie na odległość w organizacjach pozarządowych — wnioski z badań

Kształcenie na odległość w organizacjach pozarządowych — wnioski z badań

Zapraszamy do zapoznania się z pierwszym z serii artykułów, omawiających wyniki ogólnopolskiego badania „Diagnoza stanu kształcenia na odległość w Polsce oraz diagnoza potrzeb edukacyjnych nauczycieli i odbiorców w zakresie kształcenia na odległość”. Objęto nim przedstawicieli:  organizacji pozarządowych (NGO), Urzędów Pracy, Ochotniczych Hufców Pracy, centrów na wsi oraz placówek kształcenia ustawicznego. W tym artykule skupimy się na pierwszym z tych obszarów – na organizacjach pozarządowych. Badanie przeprowadzono w 500 krajowych placówkach NGO, wśród 533 respondentów, którymi były osoby odpowiedzialne za szkolenia w danej organizacji lub ich prezesi.

Krajobraz edukacyjny, czyli czy organizacje pozarządowe prowadzą KNO na szeroką skalę?

Niestety odpowiedź na powyższe pytanie jest negatywna. Spośród 533 badanych jedynie 54 (niespełna 11%) zadeklarowało, że ich organizacje prowadziły szkolenia przez Internet w chwili realizacji badania (marzec–kwiecień 2011). Kształcenie na odległość jest zdaniem pracowników NGO domeną firm szkoleniowych i szkół wyższych (te odpowiedzi wskazywało odpowiednio 62 i 52% badanych). Opinię, że prowadzenie KNO jest działalnością właściwą również organizacjom pozarządowym, wyraziło 22% respondentów. Można zaryzykować stwierdzenie, że przedstawiciele NGO silnie kojarzą kształcenie na odległość z działalnością komercyjną lub akademicką, natomiast w ich własnym obszarze nie widzą dla niego zastosowania (co widoczne jest również po przeanalizowaniu odpowiedzi na kolejne pytania z ankiety).

W opinii badanych, barierami rozwoju kształcenia na odległość w naszym kraju są: słabo rozwinięta infrastruktura informatyczna w kraju (34% wskazań), brak wiary w efektywność metod stosowanych w kształceniu przez Internet (34%), niskie kompetencje Polaków w zakresie korzystania z komputera i Internetu (29%), niski poziom wiedzy o kształceniu przez Internet wśród decydentów oświaty (27%), zbyt małe środki publiczne na kształcenie przez Internet i trudności we wdrażaniu (odpowiednio 22 i 20% wskazań), a także traktowanie przez potencjalnych odbiorców (uczestników) oraz przez pracodawców, kształcenia przez Internet jako kształcenia „drugiej kategorii”.

Tabela 1. Odpowiedzi na pytanie: „Proszę wskazać nie więcej niż 3 najważniejsze według Pana(i) bariery rozwoju kształcenia”

Proszę wskazad nie więcej niż 3 najważniejsze według Panai bariery rozwoju kształcenia

Warto jednak pamiętać, że opinie te wyrażali w przeważającej części respondenci, których organizacje nie prowadzą w żadnej formie kształcenia na odległość – można przypuszczać, że jest to bardziej odzwierciedlenie opinii o przeszkodach w informatyzacji i cyfryzacji kraju niż wnioski wynikające z doświadczeń we wprowadzaniu KNO. Potwierdzać to może zestawienie powyższych wyników z faktem, że badani, gdy mieli określić, dlaczego w ich organizacji nigdy nie prowadzono kursów lub szkoleń przez Internet, wymieniali przede wszystkim brak takiej potrzeby (aż 64%), a w dalszej kolejności brak środków finansowych (15%), brak wystarczającej wiedzy o tej formie kształcenia (12%) oraz brak odpowiedniej infrastruktury (9%). Duża grupa (18%) uważa, że kształcenie na odległość nie jest odpowiednie dla danej NGO.

Tabela 2. Odpowiedzi na pytanie „Dlaczego w Państwa organizacji nigdy nie prowadzono kursów/szkoleń przez Internet?”

dlaczego nie w organizacji

Jedynie 6% organizacji, które dotąd nie prowadziły kształcenia na odległość, miało zamiar wprowadzić do swojej oferty internetowe kursy i szkolenia w 2011 r.

Wyjątki, czyli jakie jest KNO w NGO?

W większości (46 wskazań) były to szkolenia prowadzone metodą blended learning – tylko w 8 przypadkach kursy były przeprowadzane całkowicie on-line. Oferta edukacyjna dotyczyła najczęściej podnoszenia kwalifikacji zawodowych, prowadzenia działalności gospodarczej, informatyki (dla osób nie będących informatykami) oraz nauki języków obcych.

Dla pracowników placówek mających doświadczenie z KNO najważniejszymi argumentami za wprowadzaniem go okazało dążenie do zmniejszania kosztów przeprowadzania szkoleń oraz możliwość dostosowania się do indywidualnych potrzeb i możliwości uczestników (np. czasowych, pracy za granicą). Co ciekawe, zdecydowana większość prowadzonych szkoleń finansowana jest z zewnątrz: z opłat pobieranych za udział w kursach i szkoleniach, projektów unijnych, darowizn i sponsoringu, innych projektów oraz z działalności komercyjnej nie związanej z kształceniem. Wydaje się zatem, że po to, by prowadzić KNO, organizacje pozarządowe muszą do niego przekonać bezpośrednio potencjalnych odbiorców lub instytucje i osoby finansujące prowadzone przez nie kursy i szkolenia, a nie decydentów dysponujących środkami publicznymi.

Najczęściej stosowanymi formami prowadzenia zajęć przez Internet okazała się samodzielna praca z materiałami bez udziału trenera oraz samodzielna praca z możliwością indywidualnego kontaktu z trenerem przez Internet (poczta elektroniczna, komunikatory/czaty, fora). Rzadkością są szkolenia, w których trener aktywnie prowadzi zajęcia na platformie – można przypuszczać, że takie rozwiązania przyjmowane są głównie ze względów ekonomicznych, mogą też wynikać z trudności związanych z pozyskiwaniem trenerów o odpowiednich kompetencjach.

Tabela 3. Odpowiedzi na pytanie „Które z poniższych form zajęć przez Internet są/były stosowane w Państwa organizacji? Jak często?”

formy

Badanych zapytano również, czy tradycyjne, stacjonarne szkolenia były wspierane w ich organizacji środkami kształcenia przez Internet. Odpowiedzi pozytywne padły tylko w 12% przypadków. Wsparcie było realizowane przede wszystkim poprzez umieszczanie w sieci materiałów dydaktycznych (materiałów multimedialnych, prezentacji, notatek, zadań i testów przykładowych, linków do stron www), umożliwianie kontaktów z trenerem za pomocą komunikatorów internetowych (45%) oraz prowadzenie konsultacji w grupach – np. na forach Internetowych (29%). Grupa respondentów stosująca wspieranie tradycyjne szkolenia elementami kształcenia na odległość dostrzega korzyści płynące z takich rozwiązań: ich zdaniem poprawia to jakość i efektywność kształcenia (odpowiednio: 58 i 48% odpowiedzi). Ponadto umożliwia lepsze dostosowanie kształcenia do indywidualnych potrzeb i możliwości uczestników (49%), a także wpływa na obniżenie kosztów kształcenia zarówno po stronie uczestników, jak i po stronie organizacji (odpowiednio: 35 i 26% wskazań).

Respondenci z grupy, w której szkolenia tradycyjne nie były wspomagane internetowo, jako przyczynę takiego stanu rzeczy najczęściej podawali brak takiej potrzeby (73%), brak zainteresowania wśród uczestników (19%), brak warunków technicznych po stronie organizacji (9%) i uczestników (17%) oraz brak środków finansowych (9%).

Opinie o KNO

Efektywność kształcenia przez Internet, porównywana do szkoleń stacjonarnych, nie cieszyła się dobrą opinią wśród respondentów – na skali od 1 do 7 (gdzie 1 oznaczało zdecydowany brak zgody z prezentowanym stwierdzeniem, a 7 zdecydowaną zgodę) aż 56% respondentów wskazało trzy najniższe stopnie skali. Uznali też, że jest to forma kształcenia, która może być adresowana jedynie do wąskiej grupy osób wysoce zmotywowanych do nauki. Ponownie, zdanie swoje wyrażali w przeważającej większości badani, których placówki nie wdrażają kształcenia na odległość, a zatem taki charakter odpowiedzi może być wyrazem braku zaufania do „nowinki”, którą nadal jest w wielu środowiskach e-nauczanie, niż opinia wynikająca z własnych doświadczeń.

Ankietowani dostrzegli istotną rolę trenerów, którzy powinni stymulować proces uczenia się uczestników szkoleń, co wydaje się zaskakujące w kontekście stosowanych form kształcenia, preferujących raczej samodzielną pracę uczących się. Niestety, zdaniem badanych trudno jest znaleźć instruktora do prowadzenia zajęć przez Internet (43% odpowiedzi). Bardzo duża grupa, bo aż 35% respondentów, nie ma na ten temat zdania – co nie dziwi, biorąc pod uwagę niewielki odsetek placówek, które prowadzą kształcenie na odległość.

Podsumowanie

Trudno nie zauważyć, że zasięg kształcenia na odległość wśród organizacji pozarządowych jest raczej niewielki. Składać się na to mogą zarówno przyczyny ekonomiczne, infrastrukturalne, jak i czysto ludzkie – respondenci mają raczej niechętny stosunek do KNO lub nie widzą dla niego zastosowań w swoich organizacjach nawet mimo braku doświadczeń z taką formą kształcenia.

Zachęcamy do zapoznania się z pełnym tekstem raportu z badań, przygotowanego przez Demos Polska: pobierz

Przygotowanie artykułu na podstawie raportu: Dorota Sidor

KOWEZiU-BADANIE-DIAGNOZA STANU KSZTAŁCENIA NA ODLEGŁOŚĆ W POLSCE I WYBRANYCH KRAJACH UE Demos Polska-Pentor RI-Zespół;-Chomczyński Piotr 14.00 Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE Proszę wskazad nie więcej niż 3 najważniejsze według Pana(i) bariery rozwoju kształcenia

Dodaj temat do forum